زلزله‌ی آیت‌الله سیستانی در اسلام فقاهتی و درباری و اسلام جوان پسند، اگر چه سابقه دار است

شرط، توصیه، حکم یا فتوای اخیر آیت‌الله سیستانی برای امام جماعت، زلزله در اسلامِ حکومتی و حوزه‌های علمیه ایران، لبنان، و شیعیان جهان انداخت. اگر چه او تاکید بر توصیه دارد و کلمه راهبردی را بعضی به آن اضافه می‌کنند که از حد توصیه فراتر می‌رود.

mosque-money

استقلال حوزه‌های علمیه اسلامی و عالمان دینی، موضوعی قدیمی است و توسط تمام علما و مراجع قدیمی تاکید شده است. توصیه آیت‌الله سیستانی اصلا جدید نیست و تکرار یک توصیه و حتی حکم قدیمی است.

ابتدا به متون اصلی توجه کنیم:

متن استفتا: پرسیده شد که در برخی کشورهای اسلامی، دولت برای امامان جماعت حقوق ماهانه تعیین می‌کند. نظر ایشان چیست؟

پاسخ آیت‌الله سیستانی: به مومنان توصیه می‌کنیم پشت سر کسی که حقوق دولتی دریافت می‌کند نماز نخوانند؛ این نه برای طعن در عدالت اوست، بلکه برای آن است که جایگاه‌های دینی کاملا از هرگونه دخالت احتمالی دولت مصون بمانند.

توضیح دفتر ایشان: فرزند آیت‌الله سیستانی، سید محمدرضا سیستانی، تأکید کرد که این توصیه صحیح است اما ناظر به ایران نیست و جنبه الزامی ندارد.

وقتی که الزام نداشته باشد، نه حکم است و نه فتوا. اما برداشت جامعه امروز، کمتر از ایندو هم نیست. توضیح داده‌اند که ناظر به ایران نیست، یعنی هدف ایران نبوده است، بلکه همه جهان است و ایران هم شامل جهان می‌باشد.

توصیه آیت‌الله سیستانی پیام مهمی به مسلمانان سنی هم می‌باشد. زیرا فلسفه احکام و روح مطلب ایشان، ناظر بر اسلام مشترک بین فرق اسلامی و عالمانِ هر مکتب فکری است.

با توجه به اینکه آیت‌الله سیستانی ولایت (مطلقه) فقیه را با تعریف امام خمینی قبول ندارد و ولایت سیاسی را مشروط به رای مردم می‌داند، این توصیه او، گامی در جهت نزدیک شدن به مردم و مردمی بودن است. توجیه او نیز تایید این مطلب است.

مقامات مذهبی و مجتهدین ایرانی اکنون در مخمصمه‌ای گرفتار شده و باید موضع خود را اعلام و آنرا توجیه نمایند. اما هر دلیلی که برای مدعای خلاف خود با آیت‌الله سیستانی مطرح نمایند، فاصله آنان با مردم را بیشتر می‌کند و اسلامشان را از جوانان دورتر می‌نماید. دلیل آقای سیستانی آنچنان بر دل مردم می‌نشیند که جای هیچ گونه توجیهی را باز نمی‌گذارد. این توصیه مورد تاکید افرادی مانند شهید مطهری و عالمان معروف و مستقل دیگر هم میباشد و خطلبی جدید نیست.

اگر نظام کنونی می‌خواهد جوانان دانشگاه‌ها و جامعه ایران و حتی جهان را به سوی خود جلب کند، چاره‌ای جز جوان پسند کردن آن ندارد. هیچ جوانی آخوند درباری را به آخوند مستقل، ترجیح نمی‌دهد.